Zaza Ferhat, sadece bir isim değil; Zaza dili ve kültürüne adanmış, köklerinden güç alan bir duruştur. Bingöl’ün değerleriyle yoğrulmuş, kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için olağanüstü bir çaba gösteriyor. Zaza Dilini ve Kültürünü Yaşatma Derneği ile başlattığı çalışmalar, gençlere verdiği destek ve yardımseverliği onun duruşunun en dikkat çekici yanları.
Gençler, Zaza Ferhat’i sadece bir lider olarak değil; kendi idealleri ve kültürel bağlılıkları için bir rol model olarak görüyor. Onun hikâyesinde hızlı yükselişler değil; istikrar, fedakârlık ve güçlü bir kimlik bilinci öne çıkıyor. Zaza Ferhat, yalnızca bir kültür elçisi değil; gençlere ilham veren, köklerine sadık ve topluma duyarlı bir öncüdür. Bu röportaj, Ferhat Dopdoğru’nun mücadelesini, vizyonunu ve gelecek nesillere bıraktığı mirası samimi ve etkileyici bir dille gözler önüne seriyor.
Okuyucularımız için kısaca kendinizden bahseder misiniz? Zaza dili ve kültürüyle olan bağınız nasıl başladı?
Ben Bingöl’ün Genç ilçesinde dünyaya geldim. İlk ve ortaokul eğitimimi Genç ilçemizde tamamladım. Gençlik yıllarımız, ne yazık ki siyasi terörün en yoğun yaşandığı dönemlere denk geldi. Bu süreçte aile olarak büyük acılar yaşadık. Rahmetli Bingöl Belediye Başkanı dayım Hikmet Tekin’i, dayım Ahmet Tekin’i ve anneannem Hümriye Tekin’i şehit verdik. Hayatımızın en derin acılarını yaşadık. Ruhları şad, mekânları cennet olsun.
Askerlik sonrası Ankara’da yaşamaya başladım. İlk olarak Türkiye Milli Kültür Vakfı’nda tahsilat memuru olarak yaklaşık altı ay görev yaptım. Daha sonra ayrılarak serbest çalışmaya yöneldim. Hayatın zorluklarıyla yakından yüzleştik. Hümanist bir bakış açısına sahip olmamız ve haksızlıklar karşısında dik duruş sergilememiz nedeniyle, zaman zaman ağır bedeller de ödedik. İşkence ve cezaevi süreçleri yaşadık. Ancak hiçbir zaman pişman olmadım. Tekrar dünyaya gelsem yine aynı duruşla, yine “Zaza Ferhat” olarak yaşamak isterdim.
Zaza dili ve kültürüne olan bağlılığım da bu yaşanmışlıkların, kimlik bilincinin ve sorumluluk duygusunun bir sonucudur.
“Zaza Ferhat” ismi ilk kez ne zaman ve nerede kullanılmaya başlandı? Bu lakap zamanla çevrenizde nasıl karşılık buldu?
“Zaza” lakabı bana ilk olarak askerlik dönemimde söylenmeye başlandı. Zamanla öyle bir noktaya geldi ki, adeta soyadım gibi anılmaya başladı. Halkımız bu lakabı bana layık gördü. Ben de bu ismi gururla ve yakışır bir şekilde taşımaya devam ediyorum.
Zaza Dilini ve Kültürünü Yaşatma Derneği’nin Kuruluşunun Amacı Neydi? Nasıl Karşılandı?
Zaza dili ve kültürünü yaşatma derneğini kurma amacımız; başlangıçta yeterince tanımadığım, amacı ve niyeti net olmayan bazı kişilerle kısa bir süre yol yürümüş olmamdan sonra şekillendi. Elbette insanız, hata yapabiliriz; ancak konu Zazaca’ya hizmet olunca kayıtsız kalamazdım. Bu nedenle ayrılarak Zaza Dili ve Kültürünü Yaşatma Derneği’ni kurduk.
Türkiye’de ve dünyanın birçok ülkesinde büyük bir teveccüh ve hoşgörüyle karşılandık. Biz de dilimizi ve kültürümüzü yaşamak ve yaşatmak, gelecek nesillere büyük bir miras olarak aktarmak azmiyle yolumuza devam ediyoruz. Kısa süre içinde federasyon çalışmamızı tamamlayarak halkımızın huzuruna çıkmış olacağız.
Tüm bu çalışmaları yürütürken hiçbir etnik grup ya da azınlıkla polemik ve tartışma içinde olmadan; bütün halklara eşit mesafede, vatanımıza ve bayrağımıza bağlı bir anlayışla hareket ediyoruz. Amacımız bölücü değil birleştirici, ayrıştırıcı değil kucaklayıcı olmaktır. İyi niyet ve samimi duygularımızla kültürler arasında köprü olmaya devam edeceğiz.
Zazaca için zaman zaman “lehçe” tanımının kullanıldığını görüyoruz. Siz bu tartışmayı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kimlik tanımlamasının en önemli unsuru dildir. Toplumlar kendilerini ifade ederken kimliklerinin merkezine dillerini koyarlar. Biz de bu bilinçle hareket ediyoruz.
Zaza dilinin bir lehçe değil, müstakil ve kadim bir dil olduğunu savunuyoruz. Bu doğrultuda akademisyenlerimizle birlikte yoğun bir çalışma ve gayret içerisindeyiz. Amacımız, Zazaca’nın Milli Eğitim müfredatına girmesi ve anayasal güvence altına alınmasıdır. Bu hedefe ulaşacağımıza yürekten inanıyorum.
Zaza dili ve kültürüne katkı sunması beklenen Zaza TV ile ilgili çalışmalarınız var mı?
Televizyon konusunda ciddi bir çalışma içerisindeyiz. Daha önce yayın yapıp kapatılan kanalla hiçbir bağımız yoktur. Yeni kuracağımız kanalın ismini de halkımıza danışarak, birlikte belirlemek istiyoruz.
Bu tür bir medya mecrası; dilimizi, kültürümüzü, örf ve adetlerimizi, folklorumuzu, mutfağımızı, hikâyelerimizi ve tarihimizi geniş kitlelere ulaştırmak açısından son derece önemlidir.
Ayrıca kanalımız, siyasi ve provokatif söylemlerden uzak olmak şartıyla tüm etnik gruplara ve azınlıklara açık olacaktır. Hiçbir siyasi yapının arka bahçesi olmadan, bağımsız bir yayın politikası izlemekte kararlıyız.
Önümüzdeki süreçte çeşitli etkinlikler de planlıyoruz. İlk etkinliğimizi memleketim Bingöl’de gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun yanı sıra farklı illerde dernek faaliyetleri, açılışlar ve dil kursları için çalışmalarımız devam ediyor. Uzun bir yol bizi bekliyor. Niyetimiz halis, akıbetimiz hayır olsun inşallah.
Gençlere ve ihtiyaç sahiplerine verdiğiniz destekler dikkat çekiyor. Bu sorumluluk duygusu sizde nasıl oluştu?
Bu anlayış bize atalarımızdan miras kaldı. Büyüklerimizin bıraktığı bu değeri yaşatmaya çalışıyoruz.
Özellikle geleceğimizin teminatı olan gençlerimizden çok umutluyuz. Bizlerin gençlere verdiği destek, onların da kendilerinden sonra gelen nesillere destek olması için bir örnek teşkil etsin istiyoruz.
Bir söz vardır: “Gençler geleceği inşa edecek tuğlalardır. Sağlam olmaları, milletin güvencesidir.” Biz de bu bilinçle hareket ediyoruz.
Bingöl ile kurduğunuz güçlü bağın temelinde ne var? Hem gençlerle olan ilişkinizi hem de memlekete dair sizin için özel anlam taşıyan anılarınızı nasıl anlatırsınız?
Açıkçası insanın kendisini anlatması kolay değil; bana göre en zor şeylerden biri insanın kendisini övmesidir.
Hayatım boyunca kimseyi ayırt etmedim. Fikri ne olursa olsun Bingöl’de yediden yetmişe herkesle ilgilenmeye çalıştım. Ülkeme ve Bingöl’e olan bağlılığım her zaman güçlü oldu. Bu bağın temelinde de sanırım bu yaklaşım var. Ama en doğru cevabı yine Bingöllü gençler verir.
Bingöl ile ilgili tek bir anıdan bahsetmek zor, çünkü sayısız hatıram var ve hâlâ biriktirmeye devam ediyorum. Memleketimle hiçbir zaman bağımı koparmadım; orası benim için güç aldığım bir yer.
İnsanlarıyla aramdaki bağ her zaman güçlü oldu. Bu yüzden Bingöl benim için sadece bir memleket değil, hayatımın her zaman içinde olan bir değer.
Merhum Hikmet Tekin’i Nasıl Hatırlıyorsunuz?”
Rahmetli dayım Hikmet Tekin, benim hayattaki tek idolümdür. Karakteri, duruşu, yiğitliği, cesareti, mertliği, insan sevgisi ve memleket sevdasıyla örnek bir insandı. Dürüstlüğüyle birçok insandan ayrılırdı.
Onun yeğeni olmaktan her zaman gurur duydum. Ruhu şad olsun.
Zaza gençlerine ve okuyucularımıza vermek istediğiniz mesaj nedir?
Zaza gençlerine en önemli mesajım şudur: Tarihlerine, dillerine ve kültürlerine sahip çıksınlar. Yaşasınlar ve yaşatsınlar.
Artık kulaktan dolma bilgilerle, baskılarla hiç kimse kimliğimizi yok sayamaz. Dünyanın önde gelen dilbilimcilerinin, tarihçilerin ve akademisyenlerin Zazalar üzerine yaptığı çalışmaları takip etsinler.
Zazaca konuşmaktan çekinmesinler, bu dili yaşatmak için çaba göstersinler. Çünkü dilini kaybeden, hafızasını da kaybeder.
Şuna inanıyorum: Biz dünyanın en asil dillerinden birine sahibiz.
