Prof. Dr. Ramazan Demirtaş, olası bir Yedisu depreminde yıkım ve etkinin şu faktörlere bağlı olduğunu belirtti:
Deprem büyüklüğü
Kırılan alanın boyutu
Fay parametreleri
Yerel zemin koşulları
Yapısal özellikler
Dalga mekaniği
BELİRLEYİCİ SORULAR
Demirtaş, olası depremin etkisini belirleyecek kritik soruları şöyle sıraladı:
Depremin odak noktası Yedisu fayının doğu ucu Yedisu'da mı, batı ucu Erzincan doğusu-Pülümür'de mi olacak?
Yırtılma tek yönlü mü, çift yönlü mü olacak?
Deprem tek şoklu mu, çok şoklu mu olacak?
Deprem oluşum zamanı (kış, yaz, gece, gündüz)?
İkincil etkiler (sıvılaşma, heyelan, kaya düşmesi, çığ, zemin büyütmesi, yangın)
DALGA YAYILIM YÖNÜ
Yedisu fayının Doğu-Batı doğrultulu olması nedeniyle dalgaların fayın doğrultusuna paralel yayılacağını belirten Demirtaş, "Koşulların olumlu ve olumsuz olmasına bağlı olarak Doğu ve Batı taraftaki yerleşim yerleri (Karlıova, Erzincan, Muş gibi) daha çok etkilenecek" dedi. Koşulların olumlu olması durumunda güneyde yer alan Tunceli ve Bingöl ile kuzeyde yer alan Gümüşhane ve Bayburt'un daha az etkileneceğini ifade etti.
TARİHSEL ÖRNEKLER: MERKEZ ÜSSÜ UZAKLIĞI TEK BAŞINA BELİRLEYİCİ DEĞİL
Demirtaş, 1999 Gölcük ve 2023 Kahramanmaraş depremlerini örnek göstererek şu çarpıcı tespitleri paylaştı:
17 Ağustos 1999: Gölcük merkez üssünün 5 km kuzeyinde İzmit'te yıkım yokken, 40 km kuzeydoğusunda Adapazarı yerle bir oldu, 100 km batıda Avcılar'da ağır hasar ve can kaybı yaşandı.
6 Şubat 2023: 35-40 km uzaklıkta Gaziantep'te hasar çok sınırlıyken, 140 km uzaklıkta Hatay en çok yıkım ve can kaybının olduğu yerleşim yeri olarak kayıtlara geçti.
"GENEL KÜLTÜR BİLGİSİ GEÇERLİ DEĞİL"
Demirtaş, "Yedisu fayı deprem üretirse, Erzincan, Bingöl, Tunceli ciddi etkilenir. Elazığ'dan itibaren etki azalır" türü açıklamaların hiçbir faktör ve envanter bilgisine dayanmadığını belirterek, bunların "genel kültür bilgisi" olduğunu ve gerçekleri yansıtmadığını söyledi.
ÖN HASAR TAHMİNİ HARİTALARI ŞART
Demirtaş, yıkımda etkili olan önemli faktörleri içeren ön hasar tahmini haritaları yapılmadan "şu iller ciddi etkilenir, şuradan itibaren etki azalır" türü açıklamaların hiçbir geçerliliği bulunmadığını vurguladı.